Bài giảng Tiếng Việt Lớp 4 (Luyện từ và câu) - Dấu hai chấm - Năm học 2021-2022

 Thứ 3 ngày 28 tháng 9 năm 2021 
 Luyện từ và câu;
 Dấu hai chấm DẤU HAI CHẤM
1. NHẬN XÉT:
Trong các câu văn , câu thơ sau đây , dấu hai chấm có tác dụng gì ?
 a) Chủ tịch Hồ Chí Minh nói: “Tôi chỉ có một sự ham muốn, ham muốn 
tột bậc, là làm sao cho nước ta hoàn toàn độc lập, dân ta được hoàn toàn tự 
do, đồng bào ta ai cũng có cơm ăn, áo mặc, ai cũng được học hành.” Nguyện 
vọng đó chi phối mọi ý nghĩ và hành động trong suốt cuộc đời của Người.
 Theo Trường Chinh
 Dấu hai chấm báo hiệu phần sau là lời nói của Bác Hồ (Ở trường hợp 
 này dấu hai chấm dùng phối hợp với dấu ngoặc kép) Dấu hai chấm 
1. Nhận xét: 
 b) Tôi xòe cả hai càng ra, bảo Nhà Trò :
 - Em đừng sợ. Hãy trở về cùng với tôi đây.
 Tô Hoài
 Dấu hai chấm báo hiệu phần sau là lời nói của Dế Mèn (Ở trường 
 hợp này dấu hai chấm dùng phối hợp với dấu gạch ngang đầu dòng) Dấu hai chấm 
1. Nhận xét: 
c) Bà thương không muốn bán
 Bèn thả vào trong chum.
 Rồi bà lại đi làm
 Đến khi về thấy lạ:
 Sân nhà sao sạch quá
 Đàn lợn đã được ăn
 Cơm nước nấu tinh tươm
 Vườn rau tươi sạch cỏ.
 PHAN THỊ THANH NHÀN
 Dấu hai chấm báo hiệu bộ phận đi sau là những lời giải thích những 
 điều lạ mà bà già nhận thấy khi đi làm về (Nhà, sân sạch sẽ, cơm nước, 
 tinh tươm, đàn lợn đã ăn no) Dấu hai chấm
 Ghi nhớ 
1. Dấu hai chấm báo hiệu bộ phận câu đứng sau nó là lời nói của 
nhân vật hoặc là lời giải thích cho bộ phận đứng trước.
2. Khi báo hiệu lời nói của nhân vật, dấu hai chấm được dùng phối 
hợp với dấu ngoặc kép hay dấu gạch đầu dòng. Dấu hai chấm 
 II. LUYỆN TẬP
1. Trong các câu sau, mỗi dấu hai chấm có tác dụng gì ?
a) Tôi thở dài : 
 - Còn đứa bị điểm không, nó tả thế nào ?
 - Nó không tả, không viết gì hết. Nó nộp giấy trắng cho cô. Hôm trả bài, cô 
 giận lắm. Cô hỏi: “Sao trò không chịu làm bài ?”
 Theo Nguyễn Quang Sáng 
 + Dấu hai chấm thứ nhất (phối hợp với dấu gạch ngang đầu dòng) có tác dụng 
 báo hiệu bộ phận đứng sau nó là lời của nhân vật “ tôi” (người cha)
 + Dấu hai chấm thứ hai (phối hợp với dấu ngoặc kép) có tác dụng báo hiệu 
 phần sau nó là câu hỏi của cô giáo. Dấu hai chấm 
 II. Luyện tập: 
 b) Dưới tầm cánh chú bây giờ là lũy tre xanh rì rào trong gió, là bờ ao với 
những khóm khoai nước rung rinh. Rồi những cảnh tuyệt đẹp của đất nước 
hiện ra: cánh đồng với những đàn trâu thung thăng gặm cỏ; dòng sông với 
những đoàn thyền ngược xuôi.
 Theo Nguyễn Thế Hội
 Dấu hai chấm có tác dụng giải thích cho bộ phận đứng trước. Phần đi sau 
 làm rõ những cảnh tuyệt đẹp của đất nước là những cảnh gì. Dấu hai chấm 
 II. Luyện tập 
2.Viết một đoạn văn theo truyện “ Nàng Tiên Ốc”, trong đó có ít nhất hai 
 lần dùng dấu hai chấm:
 - Một lần, dấu hai chấm dùng để giải thích.
 - Một lần, dấu hai chấm dùng để dẫn lời nhân vật.
 + Ví dụ:
 Bà già rón rén lại gần chum nước, cầm vỏ ốc lên và đập vỡ tan.
 Nghe tiếng động, nàng tiên giật mình, quay lại. Nàng chạy vội đến 
 chum nước nhưng không kịp nữa rồi: vỏ ốc đã vỡ tan. Bà lão ôm lấy 
 nàng tiên dịu dàng nói:
 - Con hãy ở đây với mẹ!